Wat is het effect van roken of vapen op de luchtkwaliteit binnen?

Elk jaar in oktober staat Stoptober op de agenda: de campagne waarin rokers worden uitgedaagd om een maand lang niet te roken. Maar los van de vraag of en wanneer iemand stopt, is er een kant van roken en vapen waar minder vaak over gesproken wordt: de invloed op de lucht om je heen. Dat roken schadelijk is voor je lichaam, is bekend. Tabaksrook bevat stoffen die je longen, hart en bloedvaten beschadigen. Minder bekend is wat een sigaret of vape doet met de luchtkwaliteit in je woonkamer, je auto of je slaapkamer. En dus ook met de lucht die je huisgenoten, kinderen en huisdieren inademen.

In deze blog lees je onder meer welke stoffen er bij roken en bij vapen in de lucht komen, welke lichamelijke en mentale klachten een slechtere luchtkwaliteit kan geven en wat rook doet met je huis, je auto en je huisdieren. Ook beantwoorden we de vraag die veel mensen bezighoudt: hoe schadelijk is passief roken eigenlijk? En niet te vergeten lees je hoe ventilatie helpt tegen rook in huis.

Wat is het effect van roken op de luchtkwaliteit?

Bij het roken van een sigaret verbranden tabak en vloei. Daarbij ontstaan duizenden verschillende stoffen. Een groot deel van de rook in een ruimte komt niet van de trekjes die de roker uitblaast, maar van het smeulende puntje van de sigaret, tussen de trekjes door. Deze rook heet zijstroomrook.

Welke stoffen komen er met die rook in de lucht terecht? We zetten de belangrijkste op een rij.

Sigaret, shag of sigaar: wat is het verschil qua luchtkwaliteit binnenshuis?

Voor de luchtkwaliteit maakt het weinig uit of je een fabriekssigaret of een zelfgerolde shagsigaret rookt. In beide gevallen verbranden tabak en vloei, en komen dezelfde soorten stoffen in de lucht. Shag is dus niet minder schadelijk dan een fabriekssigaret. Een sigaar is een ander verhaal. Volgens het Amerikaanse National Cancer Institute kan een grote sigaar evenveel tabak bevatten als een heel pakje sigaretten. Een sigaar brandt ook veel langer en wordt meestal niet geïnhaleerd. Daardoor komt er per sigaar veel meer rook in de ruimte terecht, met meer koolmonoxide, fijnstof en ammoniak dan bij één sigaret. De blauwe walm die na een sigaar in een kamer blijft hangen, is daar een zichtbaar gevolg van.

Al deze stoffen samen zorgen ervoor dat de lucht minder fris aanvoelt en dat je lichaam en hoofd harder moeten werken. Verderop in deze blog lees je welke lichamelijke en mentale klachten daarbij kunnen horen. Maar eerst: hoe zit dat bij vapen?

Wat is het effect van vapen op de luchtkwaliteit binnen?

Bij een vape of e-sigaret verbrandt er niets. Het apparaatje verhit een vloeistof, de e-liquid, tot een nevel die de gebruiker inademt en weer uitblaast. Omdat er geen tabak verbrandt, komt er geen zijstroomrook vrij en bevat de nevel minder schadelijke stoffen dan tabaksrook.

Toch heeft ook vapen invloed op de lucht in een ruimte. Hieronder hebben we op een rij gezet wat voor stoffen er in de wolk van rook zitten, die vrijkomen als deze door een vaper worden uitgeblazen:

Roken en vapen vergeleken: welke stoffen komen er in de lucht?

In het overzicht zie je in één oogopslag welke stoffen er bij roken en bij vapen in de lucht van een ruimte komen. Hoe meer gekleurde stippen, hoe meer van die stof er in de lucht komt. Dit overzicht is een globale indicatie op basis van onderzoek en geen meting.

Vapen geeft dus een andere en minder zware belasting van de luchtkwaliteit dan roken, maar schone lucht is het niet. Ook de nevel van een vape kan klachten geven.

Welke lichamelijke klachten kun je krijgen door rook en vapedamp in de lucht?

Je weet nu welke stoffen er bij roken en vapen in de lucht komen. Maar wat merk je daar zelf van? De klachten hieronder kunnen niet alleen ontstaan bij de roker of vaper zelf, maar ook bij iedereen die in dezelfde ruimte is. Volgens het Trimbos-instituut kan één uur aanwezig zijn in een rokerige ruimte al klachten geven.

Welke mentale klachten kun je ervaren door rook en vapedamp in de lucht?

Een slechtere luchtkwaliteit merk je niet alleen aan je lichaam. Ook je humeur, je energie en je concentratie kunnen eronder lijden, of je nu zelf rookt of vapet of alleen in dezelfde ruimte bent. De luchtkwaliteit kun je overigens meten met een CO2-meter!

Sufheid en concentratieverlies

In een ruimte met veel CO2, fijnstof en koolmonoxide voelen veel mensen zich sneller suf en slaperig. Het kost meer moeite om je aandacht bij een taak of gesprek te houden. Dit effect is vooral onderzocht in slecht geventileerde ruimtes in het algemeen, zoals woonkamers, keukens, klaslokalen en kantoren. Rook en vapedamp kunnen daar in een afgesloten ruimte aan bijdragen. Meer over de invloed van CO2 op jouw mentale gesteldheid, lees je in onze blog over CO2 als oorzaak van gezondheidsklachten.

Prikkelbaarheid en onrust door sterke geuren

Tabaksrook bevat sterke geurstoffen zoals ammoniak en verbrandingsproducten, en vapedamp bevat zoete synthetische smaakstoffen. Wie die geuren lang ruikt, kan er geïrriteerd of onrustig van worden. Vooral niet-rokers voelen vaak de neiging om de ruimte te verlaten of een raam open te zetten.

Een opgesloten gevoel in de ruimte

Een dichte dampwolk van een vape of een blauwe walm van sigaretten of sigaren maakt een ruimte letterlijk minder helder. Je ziet minder ver en de ruimte voelt kleiner en voller aan. Voor veel mensen geeft dat een opgesloten en/of ongemakkelijk gevoel.

Wat doet rook met je huis, je auto en huisdieren?

Rook en vapedamp verdwijnen niet zodra je ze niet meer ziet. Een deel van de stoffen blijft achter in de ruimte. Dat heeft gevolgen voor je meubels en eventuele huisdieren.

Buiten of binnen, raam open of raam dicht

Waar je binnen rookt of vapet, maakt veel uit voor de luchtkwaliteit. Wel geldt: hoe kleiner de ruimte en hoe minder verse lucht er binnenkomt, hoe hoger de concentratie van rook en vapedamp in de lucht wordt.

Een open raam of een afzuigkap helpt dus wel, maar haalt de schadelijke stoffen nooit helemaal uit de lucht. Ook in een auto met een open raam komen de stoffen nog steeds bij de inzittenden terecht.

Passief roken: kan meeroken kwaad?

Alles wat je hierboven hebt gelezen over de luchtkwaliteit, geldt ook voor iedereen om de roker of vaper heen. Daarmee komen we bij de vraag die veel mensen stellen: wat is passief roken precies, en hoe schadelijk is het?

Wat is passief roken?

Passief roken betekent dat je tabaksrook van een ander inademt, zonder zelf te roken. Een ander woord voor passief roken is meeroken. Het Trimbos-instituut schatte dat in 2023 ongeveer 8 procent van de Nederlandse niet-rokers regelmatig binnenshuis tabaksrook inademde.

Thuis, in de auto of op straat

Hoeveel rook je meekrijgt, hangt af van de plek en de afstand tot de roker. Loop je op straat achter iemand die rookt, dan adem je kort een kleine hoeveelheid verdunde rook in. Woon je samen met een roker die binnen rookt, of zit je naast een rokende bestuurder in de auto, dan adem je de stoffen veel langer en in een veel hogere concentratie in. Daar krijg je dezelfde klachten van als de roker zelf: branderige ogen, hoesten, hoofdpijn en sufheid. De gevaren van passief roken op lange termijn zijn groot. Volgens het Trimbos-instituut hebben mensen die vaak meeroken een 20 tot 30 procent grotere kans op longkanker, hart- en vaatziekten en een beroerte.

Is meeroken slechter dan zelf roken?

Je hoort weleens dat meeroken schadelijker is dan roken. Dat klopt maar voor een deel. De rook van het smeulende puntje van een sigaret bevat inderdaad hogere concentraties schadelijke stoffen en kleinere deeltjes dan de rook die de roker zelf inhaleert. Maar die zijstroomrook mengt zich met de lucht in de ruimte, waardoor een meeroker in totaal veel minder schadelijke stoffen binnenkrijgt dan de roker zelf. Meeroken is dus niet erger dan zelf roken. Het is ook niet onschuldig: volgens berichtgeving en onderzoeken van het Trimbos-instituut bestaat er geen veilige hoeveelheid tabaksrook.

Is meeroken met vapen schadelijk?

Bij vapen komt er geen zijstroomrook vrij, alleen de damp die de vaper uitblaast. Het Trimbos-instituut noemt meedampen daarom waarschijnlijk minder schadelijk dan meeroken met tabak, maar ook niet onschadelijk. Bij jongeren met astma bleek het inademen van vapedamp van anderen samen te gaan met 27 procent meer kans op een astma-aanval.

Derdehands roken en baby's, kinderen en ouderen

Derdehands roken betekent dat je de resten van tabaksrook binnenkrijgt die op muren, meubels, speelgoed, kleding en huid zijn achtergebleven. Derdehands roken is extra riskant voor een baby. Baby's en jonge kinderen kruipen over de vloer, stoppen hun handen en speelgoed in hun mond en ademen sneller dan volwassenen. Daardoor krijgen ze naar verhouding meer schadelijke stoffen binnen.

Kinderen die in een rokerige omgeving opgroeien, hebben volgens het onderzoek van het Trimbos-instituut ook meer kans op astma, oorontstekingen en luchtweginfecties, en roken in huis vergroot de kans op wiegendood. Ook ouderen zijn kwetsbaarder, omdat zij vaker al hart- of longklachten hebben die door rook in de lucht kunnen verergeren.

Hoe helpt ventilatie tegen rook en vapedamp in huis?

Wordt er in huis gerookt of gevapet, of trekt er rook van buiten of van de buren naar binnen? Dan zorgt goede woonhuisventilatie ervoor dat vervuilde lucht wordt afgevoerd en dat er verse lucht binnenkomt. Ventilatie verdunt rook en vapedamp, waardoor de stoffen minder lang in de ruimte blijven hangen. Wel belangrijk om te weten: ventilatie haalt de stoffen nooit helemaal uit de lucht en doet niets tegen de resten van tabaksrook die al op muren en meubels zitten. Dit zijn de belangrijkste manieren om je woning goed te ventileren:

Zo houd je de lucht om je heen zo schoon mogelijk

Of je nou rookt, vapet of geen van beide: de luchtkwaliteit in huis en in de auto heb je voor een groot deel zelf in de hand. Deze vier tips kunnen daarbij helpen.

Roken, vapen en luchtkwaliteit: de keuze is aan jou!

De lucht in huis deel je met iedereen die er woont, van je partner en kinderen tot je huisdieren. Of je rookt of vapet, is jouw eigen keuze, maar de plek waar je dat doet, bepaalt hoeveel je huisgenoten ervan meekrijgen.

Met goede ventilatie en een paar bewuste keuzes over waar je rookt of vapet, beperk je de gevolgen voor de luchtkwaliteit en voor de mensen en dieren om je heen. Wil je weten welk ventilatiesysteem het beste bij jouw woning past? Onze adviseurs helpen je graag verder.

FAQ

In de FAQ hieronder hebben we de meest gestelde vragen over roken, vapen, luchtkwaliteit en ventilatie overzichtelijk voor je op een rij gezet. Heb je specifieke vragen over de ventilatie in jouw woning of kom je er niet helemaal uit? Dan staan onze experts voor je klaar!