CO2 als oorzaak van gezondheidsklachten

Hoofdpijn aan het einde van de dag, moeite om je concentratie erbij te houden of 's nachts onrustig slapen. Vaak denken we hierbij aan stress of een drukke (werk)week. Toch zit de oorzaak regelmatig in de lucht binnenshuis. In elke ruimte waar mensen zijn, stijgt het CO2-gehalte. Wanneer dit te ver oploopt, kun je hinder ondervinden als het gaat om je energielevel, je concentratievermogen en nachtrust.

Het goede nieuws: met een paar eenvoudige stappen krijg je de lucht in huis snel weer fris en gezond. Een CO2-meter vertelt je bijvoorbeeld hoe hoog de CO2-waarde in huis is, zodat je weet wanneer je moet ventileren. In deze blog lees je welke CO2-waardes er zijn en wat ze betekenen, wat een gezonde CO2-waarde in huis is, welke klachten je kunt krijgen bij een te hoge CO2-waarde en wat je zelf kunt doen om de CO2-waarde weer omlaag te krijgen.

Welke CO2-waardes zijn er?

Iedere keer dat je uitademt, komt er CO2 in de lucht. Wanneer er (teveel) mensen in een ruimte zijn en er komt te weinig verse lucht binnen, dan stijgt het CO2-gehalte in die ruimte steeds verder. Hoeveel CO2 er in de lucht zit, wordt uitgedrukt in ppm (parts per million). Een CO2-waarde van 1000 ppm betekent dat 1000 van elke miljoen luchtdeeltjes uit CO2 bestaan. Simpel gezegd: hoe hoger de CO2-waarde, hoe minder verse lucht er in de ruimte is.

In de buitenlucht ligt de CO2-waarde rond de 420 ppm. Binnen ligt de CO2-waarde altijd wat hoger, omdat je er ademt, kookt en slaapt. Om te beoordelen of de CO2-waarde in huis gezond genoeg is, gebruiken we een schaal met vier niveaus. Deze hebben we hieronder in een makkelijk overzicht voor je op een rij gezet.

Deze indeling sluit aan bij de richtlijnen van de GGD en van het programma Frisse Scholen, dat op zijn beurt richtlijnen/aanbevelingen geeft voor gezonde lucht in schoolgebouwen. Daarin geldt een CO2-waarde van 1200 ppm als bovengrens voor een ruimte waar mensen langere tijd verblijven.

Maar hoe weet je hoe hoog de CO2-waarde bij jou in huis is? Dat meet je met een CO2-meter. De meeste CO2-meters laten met een bepaalde kleur zien hoe het met de luchtkwaliteit gesteld is. Je hoeft dus geen kenner te zijn om de meting te begrijpen. Wil je weten hoe een CO2-meter precies werkt? Dat lees je in onze aparte blog. Veel CO2-meters meten ook de luchtvochtigheid. Wil je weten wat de gemeten luchtvochtigheid zegt? Klik dan hier om onze blog over luchtvochtigheid in huis te lezen.

Wat is een gezonde CO2-waarde in huis?

Nu je de schaal kent, is de vraag: welke CO2-waarde wil je in huis bereiken? Een gezonde CO2-waarde in huis ligt onder de 800 ppm. Komt de CO2-waarde af en toe uit tussen de 800 en 1000 ppm, bijvoorbeeld als je bezoek hebt of net hebt gekookt? Dan is dat geen probleem, zolang de CO2-waarde weer onder de 800 ppm zakt zodra de oorzaak weg is. Denk aan een uur of twee nadat je bezoek is vertrokken of nadat de afzuigkap de kookdampen heeft afgevoerd.

Blijft de CO2-waarde langere tijd boven de 1000 ppm hangen? Dan komt er steeds te weinig verse lucht binnen. Dat is het moment om (extra) te ventileren.

Let extra op in de slaapkamer!

In de slaapkamer loopt het CO2-gehalte het makkelijkst op. Je ligt er 7 tot 9 uur achter elkaar, vaak met de deur en het raam dicht. Slapen er twee mensen in een kleine kamer? Dan kan de CO2-waarde 's nachts ongemerkt oplopen tot boven de 2000 ppm.

Probeer de CO2-waarde in de slaapkamer daarom altijd onder de 1000 ppm te houden, en liefst onder de 800 ppm. Hoe? Door voldoende en continu te ventileren. Zet indien nodig de slaapkamerdeur op een kier of zet een raam of ventilatierooster open.

Wat levert een gezonde CO2-waarde je op?

Een lage CO2-waarde betekent dat er genoeg verse lucht in huis is. Dat merk je op meer manieren dan je misschien denkt:

• Je slaapt dieper en wordt uitgeruster wakker;
• Je kunt je beter en langer concentreren;
• Je hebt minder last van hoofdpijn of een zwaar en suf gevoel;
• De lucht in huis voelt en ruikt fris en schoon;
• Door goed te ventileren verdwijnt ook overtollig vocht, waardoor de kans op schimmel kleiner wordt.

Welke gezondheidsklachten kun je krijgen bij een te hoge CO2-waarde?

Je weet nu wat een gezonde CO2-waarde is. Maar wat gebeurt er als het CO2-gehalte blijft stijgen? Hieronder zie je per niveau van de CO2-schaal welke klachten je kunt verwachten. Let op: iedereen reageert net iets anders. Kinderen, ouderen en mensen met astma of andere longklachten merken de gevolgen van een te hoge concentratie CO2 vaak eerder.

Wat doet CO2 in je lichaam?

Hoe kan het eigenlijk dat een te hoge CO2-waarde je moe, suf of zelfs hoofdpijn bezorgt? Om dat te begrijpen, kijken we eerst naar wat CO2 in je lichaam doet. CO2 komt namelijk niet alleen van buiten: je eigen lichaam produceert het voortdurend.

De weg van CO2 door je lichaam

Je lichaam haalt energie uit voedsel en gebruikt daarvoor zuurstof. Bij dat proces ontstaat CO2 als afvalstof, net zoals er rook ontstaat bij een vuurtje. Die CO2 moet je lichaam steeds kwijt. Dat gaat in vier stappen:

Wat gebeurt er bij een lage CO2-waarde in huis?

CO2 beweegt altijd van een plek met veel CO2 naar een plek met weinig CO2. In je longen zit er in je bloed meer CO2 dan in de lucht die je inademt, en daardoor kan je bloed de CO2 afgeven. Is de CO2-waarde in huis laag, dan is dat verschil groot. Je bloed raakt de CO2 dan makkelijk kwijt, je ademhaling blijft rustig en de zuurgraad van je bloed blijft mooi in balans. Daardoor voel je je fit en helder.

Wat gebeurt er bij een hoge CO2-waarde in huis?

Adem je lucht in waar veel CO2 in zit, dan wordt het verschil tussen je bloed en de ingeademde lucht kleiner. Je bloed raakt de CO2 dan minder makkelijk kwijt, waardoor er iets meer CO2 in je bloed achterblijft. Dat heeft een paar gevolgen:

• CO2 vormt samen met het water in je bloed koolzuur, waardoor je bloed een klein beetje zuurder wordt;
• Sensoren in je hersenstam merken dat op. Je gaat sneller of dieper ademhalen om de extra CO2 kwijt te raken, en dat kost je lichaam extra energie;
• De bloedvaten in je hersenen worden wijder om meer bloed door te laten. Dat kan leiden tot een zwaar gevoel in je hoofd en/of hoofdpijn;
• Onderzoekers denken dat deze reacties samen bijdragen aan vermoeidheid, sufheid en minder concentratie.

Bij de CO2-waardes die je thuis meet, houdt je lichaam de zuurgraad van je bloed gewoon binnen veilige grenzen. Een hoge CO2-waarde in huis is daarom niet direct gevaarlijk, maar je merkt het wel aan hoe je jezelf voelt.

Wat doet CO2 met je denkvermogen?

Een bekend onderzoek van de Harvard-universiteit liet kantoormedewerkers denktaken uitvoeren bij verschillende CO2-waardes. Bij ongeveer 950 ppm scoorden ze al duidelijk lager op taken zoals beslissingen nemen en vooruit plannen. Bij 1400 ppm was het verschil nog groter. Ook onderzoek van de Technische Universiteit van Denemarken laat zien dat mensen beter slapen en de volgende dag beter presteren op een concentratietest als hun slaapkamer goed geventileerd wordt.

Ander Deens onderzoek laat zien waar die klachten waarschijnlijk vandaan komen. Proefpersonen merkten niets van pure CO2 die aan schone lucht was toegevoegd, zelfs niet bij 3000 ppm. Zaten ze in slecht geventileerde lucht met dezelfde 3000 ppm, dan kregen ze wel hoofdpijn, werden ze moe en slaperig en presteerden ze slechter op denktaken. Het verschil zat in de stoffen die mensen zelf via hun adem en huid afgeven en die in slecht geventileerde lucht blijven hangen. Een hoge CO2-waarde is dus vooral een teken dat de lucht in huis te weinig ververst wordt. Daarover lees je hieronder meer.

Niet alle onderzoekers zijn het eens over hoe groot het effect van CO2 alleen is. Een deel van de klachten komt waarschijnlijk ook door andere stoffen die in slecht geventileerde lucht blijven hangen. Daar lees je verderop in deze blog meer over. Eén ding is wel duidelijk: een lage CO2-waarde betekent verse lucht, en in verse lucht werken en slapen je hersenen het best.

Hoeveel ppm CO2 is schadelijk?

Vanaf een CO2-waarde van ongeveer 1000 tot 1200 ppm kun je last krijgen van klachten die jouw dagelijks leven beïnvloeden. Je bent minder scherp, slaapt slechter en je bent sneller moe. Dat is niet direct gevaarlijk, maar wel ongezond als het vaak of lang gebeurt.

CO2 wordt pas echt gevaarlijk bij veel hogere CO2-waardes. Op de werkvloer geldt een grenswaarde van 5000 ppm, gemiddeld over een werkdag van 8 uur. Boven de 40.000 ppm ontstaat acuut gevaar, zoals benauwdheid en flauwvallen. Zulke hoge CO2-waardes kom je in een gewoon huis niet tegen. De klachten waar je thuis last van hebt, ontstaan vooral doordat de CO2-waarde lange tijd te hoog is.

Die 40.000 ppm is bijna honderd keer zoveel als in de buitenlucht. Daarom loopt de CO2-waarde in een ruimte zo snel op als er mensen zijn en er weinig verse lucht binnenkomt.

Is CO2 de enige boosdoener van klachten die je kunt ervaren?

Niet helemaal. Waar het CO2-gehalte oploopt door onvoldoende ventilatie, kunnen ook vocht, geuren en andere luchtverontreinigingen zich ophopen. Denk bijvoorbeeld aan vluchtige organische stoffen (VOS) die vrijkomen uit meubels, verf, schoonmaakmiddelen en luchtverfrissers. Een te hoge CO2-waarde werkt daarom als een alarmsignaal: er komt te weinig verse lucht binnen. Wanneer je ervoor zorgt dat dit wel gebeurt, dan pak je al die stoffen dus in één keer aan.

Wat kun je doen om de CO2-waarde in huis te verlagen?

Dit los je op met één ding: verse lucht. Met onderstaande vier stappen krijg je de CO2-waarde omlaag en houd je die ook laag.

Waarom is alleen luchten vaak niet genoeg?

Ramen tegenover elkaar open zetten werkt goed, maar heeft ook nadelen. In de winter koelt je huis snel af en stijgt je energierekening. En 's nachts is een open slaapkamerraam niet altijd prettig, wanneer het koud is of bij veel omgevingsgeluid. Daarom kiezen steeds meer mensen voor een ventilatie-oplossing die altijd werkt. Bij een mechanisch ventilatiesysteem zuigt een ventilatiebox continu de vervuilde lucht af in de hele woning. Tegelijk komt er verse lucht binnen via de ventilatieroosters.

Wil je binnen liever geen warmte verliezen? Dan is een WTW-unit een slimme keuze. Dit systeem haalt de warmte uit de binnenlucht die naar buiten gaat en geeft die warmte vervolgens af aan de verse buitenlucht die binnenkomt. Zo heb je binnen altijd verse en tegelijkertijd warme lucht.

Is de CO2-waarde vooral in één ruimte langdurig te hoog, bijvoorbeeld in de slaapkamer of op je thuiswerkplek? Dan is een decentrale WTW-unit een laagdrempelige oplossing. Een decentrale WTW-unit wordt in de buitenmuur van die ruimte geplaatst en ventileert alleen die ene ruimte. Net als een gewone WTW-unit haalt het apparaat de warmte uit de lucht die naar buiten gaat en geeft het die warmte af aan de verse lucht die binnenkomt. Het grote voordeel: je hebt geen kanalensysteem door het hele huis nodig. Er komt alleen een opening in de buitenmuur, waardoor de installatie een stuk eenvoudiger en minder ingrijpend is.

Onze ventilatie tips voor de slaapkamer. Wat kun je doen?

• Laat je slaapkamerdeur 's nachts op een kier staan, zodat de lucht goed door kan blijven stromen;
• Zet het raam of het ventilatierooster in de slaapkamer open, ook als het buiten koud is;
• Lucht de slaapkamer 's ochtends direct als je opstaat;
• Zet een CO2-meter naast je bed, zodat je kunt zien of de CO2-waarde 's nachts oploopt;
• Is de CO2-waarde 's nachts vaak te hoog? Kies dan voor een blijvende oplossing, zoals een decentrale WTW-unit in de slaapkamer. Er zijn uitvoeringen met een ingebouwde CO2-sensor of met een aansluiting voor een losse CO2-sensor. De unit gaat dan vanzelf harder ventileren zodra de CO2-waarde stijgt, zonder dat je slaapkamer afkoelt.

Onthoud: gezonde lucht begint bij goed ventileren!

Een te hoge CO2-waarde in huis ontstaat vaak ongemerkt. Meestal merk je het pas als je klachten ervaart. Met regelmatig luchten, open ventilatieroosters en een goed ventilatiesysteem houd je de lucht fris, voor jezelf en anderen. Twijfel je welke oplossing het best bij jouw huis past? Neem dan contact op met onze klantenservice! We denken graag met je mee.

FAQ

In de FAQ hieronder hebben we de meest gestelde vragen over CO2 in huis en de gevolgen voor je gezondheid overzichtelijk voor je op een rij gezet. Heb je specifieke vragen over jouw situatie of kom je er niet helemaal uit? Dan staan onze experts voor je klaar!