Installatie mechanische ventilatie en montagetips

Bij de installatie of vervanging van een mechanische ventilatiebox wordt er weleens wat over het hoofd gezien. Te veel bochten in de kanalen, een verkeerd aangesloten schakelaar of een ventilatiebox op de verkeerde plek. Dat zijn dingen die de prestaties van jouw nieuwe MV systeem direct beïnvloeden. Wil je zelf mechanische ventilatie aanleggen, een ventilatiebox installeren of weten hoe je een ventilatiebox correct aansluit? In deze blog lees je alles over het installeren en aansluiten van mechanische ventilatie. Van de juiste montagepositie en de aansluiting van de 3-standenschakelaar tot geluiddemping en tips voor het aanleggen in een oud huis of bestaande woning.

In deze blog lees je onder andere:

• Kan ik mechanische ventilatie zelf aanleggen?
• Waar plaats je een ventilatiebox?
• Hoe sluit je de 3-standenschakelaar aan op mechanische ventilatie?
• Wat zijn de aansluitingen van een ventilatiebox?
• Geluiddempers bij mechanische ventilatie
• Mechanische ventilatie aanleggen in een oud huis of bestaande woning

Kan ik mechanische ventilatie zelf aanleggen?

Ja! Voor sommigen is het zelfs de ideale doe-het-zelf klus. Mechanische ventilatie (MV) kom je vooral tegen in bestaande woningen en oudere bouw — nieuwbouwwoningen worden tegenwoordig steeds vaker uitgerust met een WTW-systeem. Je hebt doorgaans geen speciaal gereedschap nodig en het systeem is ontworpen voor een vlotte montage. Waar je wel rekening mee moet houden is een goede verdeling en lengte van de ventilatiekanalen, het aantal bochten en een juiste elektrische aansluiting. Vooral in bestaande woningen vraagt de installatie om wat meer tijd en voorbereiding, omdat de kanalen dan eventueel door muren, vloeren of een kruipruimte heen moeten.

Waar plaats je een mechanische ventilatiebox?

De locatie van je ventilatiebox bepaal je bij voorkeur zo vroeg mogelijk in het installatieproces, want de positie heeft direct invloed op de routes en lengte van de ventilatiekanalen. De box wordt in de meeste gevallen op de zolder geplaatst. Dat heeft een aantal praktische voordelen: er is doorgaans voldoende ruimte om comfortabel te werken, de afstand tot de dakdoorvoer of geveldoorvoer is kort, én het kanaal naar de badkamer een verdieping lager loopt van boven naar beneden. Dat laatste zorgt voor minder weerstand (uitgedrukt in Pascal), waardoor de ventilatiebox stiller kan werken. Is een zolderplaatsing niet mogelijk? Dan zijn een technische ruimte, meterkast of kruipruimte alternatieven — kies ook dan de locatie die de afvoerleiding naar buiten zo kort mogelijk houdt.

Een mechanische ventilatiebox heeft altijd één uitblaasrichting. Houd hier bij de plaatsing altijd rekening mee! Idealiter wijst de uitblaasrichting direct naar de dakdoorvoer of een gevelrooster. De meeste MV boxen kun je op meerdere manieren monteren:

• Tegen het plafond — de meest voorkomende positie, praktisch in technische ruimtes;
• Tegen de muur — een goed alternatief wanneer plafondmontage niet mogelijk is;
• Op de grond of vloer — toepasbaar in ruimtes met voldoende vloeroppervlak;
• Tegen een schuine wand — handig bij een schuin dak of vliering.

Tip: Is de beschikbare ruimte beperkt? Kijk dan naar een platte of compacte MV box. Welke montageposities mogelijk zijn voor jouw specifieke model, vind je altijd terug in de installatiehandleiding.

Wat zijn de aansluitingen van een mechanische ventilatiebox?

Een mechanische ventilatiebox heeft twee soorten aansluitingen: meerdere aansluitingen aan de woonhuiszijde en één vaste uitblaasaansluiting naar buiten. Dat is een belangrijk verschil met een WTW-systeem — bij mechanische ventilatie voert de box alleen lucht af. Verse lucht komt niet via de box naar binnen, maar via roosters in ramen of via kieren.

Aansluitingen woonhuiszijde

De aansluitingen aan de woonhuiszijde verbinden de box via kanalen met de ventielen in de natte ruimtes. Denk hierbij aan de badkamer, het toilet en de keuken. Per ruimte leidt er één ventilatiekanaal terug naar de box. Niet-gebruikte aansluitingen moeten altijd worden afgesloten met een deksel of stop, om te voorkomen dat er ongecontroleerd lucht in het systeem wordt aangezogen.

Uitblaasaansluiting buitenzijde

Elke ventilatiebox heeft precies één uitblaasaansluiting — de opening waardoorheen alle afgezogen lucht naar buiten wordt afgevoerd via een dakdoorvoer of gevelrooster. Deze aansluiting is bij levering altijd open en mag nooit worden afgesloten. Houd de afvoerleiding naar buiten zo recht en kort mogelijk: elke extra bocht verhoogt de weerstand en vermindert de prestaties van je systeem.

ISDE subsidie op mechanische ventilatie

Kies je voor een slimme, vraaggestuurde mechanische ventilatiebox? Dan kom je mogelijk in aanmerking voor €400 ISDE-subsidie. In ons assortiment hebben we meerdere MV-units die voldoen aan de ISDE-voorwaarden. Let op: de subsidie geldt alleen voor vraaggestuurde systemen (systeem C+) met CO2- of vochtsensoren — een standaard handmatig bediende box komt niet in aanmerking.

Zie je bij een bepaalde unit het label 'ISDE subsidie mogelijk', dan komt deze in aanmerking! Alles over de ISDE-subsidie voor ventilatie lees je in onze uitgebreide blog over ISDE en ventilatie.

Hoe sluit je een mechanische ventilatiebox elektrisch aan?

Elke mechanische ventilatiebox wordt geleverd met een stekker. Welk type stekker jouw box heeft, bepaalt direct welke bedieningsmogelijkheden je hebt. Er zijn twee uitvoeringen:

Een Perilex stekker

Een perilex stekker heeft vijf aansluitingen:

• 1x Fasedraad (spanningsdraad, bruin)
• 2x Schakeldraden (zwart/grijs)
• 1x Nuldraad (blauw)
• 1x Aardedraad (geel-groen)

De twee schakeldraden maken bediening via een vaste, bedrade 3-standenschakelaar mogelijk. Via de schakeldraden worden de standen aangestuurd: stand 1 is de laagste (continu) stand, stand 3 de hoogste (boost) stand. Hiervoor is altijd een directe bedrade verbinding nodig tussen de 3-standenschakelaar en het perilex stopcontact. Er mag geen verlengsnoer of tussenschakelaar tussen zitten. Let op: niet elke ventilatiebox is beschikbaar met een perilex stekker. Check dit altijd vooraf in de productspecificaties.

Een Randaarde stekker

De meeste moderne mechanische ventilatieboxen worden geleverd met een randaarde stekker. Dit werkt via drie aansluitingen: een fasedraad, een nuldraad en een aardedraad. Deze uitvoering wordt bediend via een draadloze RF-afstandsbediening, een ingebouwde vochtsensor of, bij nieuwere modellen, via een app. Een bedrade 3-standenschakelaar is bij een randaarde stekker niet mogelijk — wil je een vaste schakelaar, dan heb je een perilex uitvoering nodig.

Tip: Vervang je een bestaande ventilatiebox met perilex aansluiting? Controleer dan of de nieuwe box ook in een perilex uitvoering leverbaar is, zodat je de bestaande schakelaar en bedrading kunt hergebruiken. Meer weten over het verschil tussen beide stekkers? Dat lees je in onze blog: 'Kies je voor een Perilex of randaarde stekker?'

Thermische of akoestische slang

Bij een mechanische ventilatiebox gebruik je twee verschillende typen ventilatieslangen, elk met een eigen toepassing:

Akoestische slang — wordt toegepast aan de woonhuiszijde en loopt van de ventilatiebox naar de ventilatieventielen in de natte ruimtes (badkamer etc.). De kleine gaatjes in de binnenste folie zorgen voor een sterk geluiddempend effect, zodat het geluid van de MV box niet via de kanalen door de woning trekt.

Thermische (geïsoleerde) slang — wordt toegepast op de uitblaasaansluiting, van de ventilatiebox naar de dakdoorvoer of het gevelrooster. Bij mechanische ventilatie voert de box warme, vochtige lucht af uit badkamer, toilet en keuken. Als die lucht door een niet-geïsoleerd kanaal naar buiten gaat, koelt ze snel af, met condensvorming als gevolg. Thermische isolatie voorkomt dit. Anders dan bij een WTW-systeem speelt warmtebehoud hier geen rol; het gaat puur om condensatiepreventie.

Tip: Het gebruik van een thermisch geïsoleerde slang op de uitblaas is bij veel fabrikanten een vereiste voor behoud van garantie. Check dit altijd in de kleine lettertjes van de installatiehandleiding.

Geluiddempers bij een mechanische ventilatiebox

Een mechanische ventilatiebox draait continu — dag en nacht. Dat maakt goede geluiddemping geen luxe maar een noodzaak. Zonder dempers hoor je het zoemen en de luchtstroming direct via de kanalen in de woning. Sluit daarom op elke aansluiting van de box altijd een geluiddemper aan, met een minimale lengte van 1 meter per aansluiting.

Starre geluiddemper — dempt aanzienlijk meer geluid dan een flexibele variant, biedt minder weerstand en is eenvoudig schoon te maken. Ideaal als er voldoende rechte ruimte is rondom de box.

Flexibele geluiddemper — buigzaam en daardoor handig in krappe technische ruimtes of bij lastige kanaaltracés. Dempt minder en biedt meer weerstand, maar is vaak de enige praktische optie bij beperkte ruimte. De meest gebruikte maat voor mechanische ventilatie is Ø 125 mm.

Overspraakdempers — ook wel Inno-dempers, zijn kleine dempers die je direct in het kanaal plaatst vóór het ventiel. Ze voorkomen dat stemmen en geluiden via de ventilatiekanalen van de ene naar de andere ruimte reizen. Een zinvolle aanvulling, maar geen vervanging voor een geluiddemper op de box zelf.

Tip: Heb je na montage last van meer geluid dan verwacht? Controleer dan eerst of alle kanaalverbindingen goed zijn afgesloten. Een kleine luchtlekkage kan al voor hoorbaar geruis zorgen.

Bediening van een mechanische ventilatiebox

Hoe je een mechanische ventilatiebox bedient, hangt af van het type unit en de gekozen aansluiting. Er zijn verschillende opties:

Vaste 3-standenschakelaar — de meest klassieke bedieningsmethode, veel toegepast in bestaande woningen. Via een bedrade schakelaar zet je de box handmatig op stand 1 (laag/continu), stand 2 (middel) of stand 3 (hoog/boost). Vereist een perilex aansluiting.

Draadloze RF-afstandsbediening — populaire optie bij units met een randaarde stekker. Je bedient de box draadloos vanuit elke ruimte, zonder extra bedrading. Handig bij renovaties of als er geen perilex stopcontact aanwezig is.

Ingebouwde vochtsensor — de box schakelt automatisch naar een hogere stand wanneer de luchtvochtigheid stijgt, bijvoorbeeld tijdens het douchen of koken. Geen handmatige bediening nodig — het systeem regelt zichzelf.

CO2- of aanwezigheidsgestuurde ventilatie — modernere systemen kunnen automatisch bijsturen op basis van CO2-concentratie of beweging. Dit valt onder vraaggestuurde ventilatie en is de meest energiezuinige manier van ventileren.

App-bediening — bij een aantal premium modellen kun je de box instellen en monitoren via een smartphone-app, al dan niet gecombineerd met domotica.

Tip: Ga je voor comfort zonder gedoe? Kies dan voor mechanische ventilatie met ingebouwde vochtsensor. Je hoeft zelf niets in te stellen en toch wordt er altijd op het juiste moment extra geventileerd. Ben je op onze site op zoek naar een nieuwe mechanische ventilatie box, maar weet je niet welk model de beste optie is? Gebruik dan onze MV-keuzehulp! Aan de hand van een paar vragen helpen wij je de meest geschikte MV box te kiezen.

Mechanische ventilatie aanleggen in een oud huis of bestaande woning, hoe doe ik dat?

Een mechanische ventilatie aanleggen in een bestaande woning vraagt om meer voorbereiding dan bij nieuwbouw. De kanaalroutes staan namelijk niet meteen vast, je werkt rond bestaande muren en vloeren en soms moet je creatief zijn om alles netjes weg te werken. Met de juiste aanpak is het goed te doen, ook zonder grote of ingrijpende verbouwing.

Vervang je een bestaande ventilatiebox?

Dit is de eenvoudigste situatie. De bestaande kanalen zijn al aangelegd — je hoeft in de meeste gevallen alleen de box zelf te vervangen. Controleer vooraf of de nieuwe box dezelfde aansluitdiameters heeft en of de bestaande bedrading (perilex of randaarde) compatibel is. Zijn de kanalen oud en vervuild? Dan is dit het ideale moment om ze te laten reinigen voordat de nieuwe box wordt aangesloten.

Ruim assortiment MV units, complete sets én accessoires!

Klaar om aan de slag te gaan met jouw MV doe-het-zelf-project? Wij hebben het grootste assortiment mechanische ventilatie units van Nederland! Kies uit topmerken als Itho Daalderop, Orcon, Zehnder, Duco, Vent-Axia en Vasco. Of je nu een losse ventilatiebox zoekt of een complete set inclusief ventielen: bij ons vind je alles wat je nodig hebt voor een goede installatie, op één plek.

Weet je (nog) niet welke MV unit het beste bij jouw situatie past? Onze specialisten helpen je graag bij jouw keuze! Je kunt ons bereiken via WhatsApp, chat, e-mail of telefonisch.